Commodore 64'ümün SID çipi öldü mü? Ses gelmiyor, yardım!

Merhaba vectorknight71, geçmiş olsun. Öncelikle panik yok, SID çipleri genelde aniden ölmez ama ölebilir de. Ancak ses gelmemesinin birçok nedeni olabilir. İlk olarak en basitinden başlayalım: 1. Ses çıkışını kontrol et: C64'ün arkasındaki AV portundan ses çıkışı alıyorsun değil mi? Bazı TV'lerde monitör çıkışından ses gelmez, sadece görüntü gelir. Eğer RF modülatörden bağladıysan, orada da ses taşıyıcısı sıkıntılı olabilir. 2. SID çipinin güç kaynağını ölç: SID çipinin pin 1 (GND) ve pin 28 (VCC) arasında 5V DC olmalı. Multimetrenle bunu kontrol et. Eğer 5V yoksa, anakarttaki regülatör veya güç hattında sorun var demektir. 3. SID çipinin clock sinyalini kontrol et: SID çipi, pin 6 (phi2) üzerinden sistem saat sinyalini alır. Bu sinyal yoksa veya bozuksa çip çalışmaz. Osiloskopun varsa pin 6'da 1 MHz'lik kare dalga görmelisin. Eğer osiloskop yoksa, mantık probu ile de kontrol edebilirsin. 4. Ses amplifikatörü devresini kontrol et: C64'ün ses çıkışı, SID çipinden çıkan sinyali bir op-amp (741 veya LM358 gibi) üzerinden geçirir. Bu op-amp'in besleme voltajlarını ve çıkışını kontrol et. Ayrıca ses çıkışındaki kondansatörler (genelde 10uF ve 100nF) de sorunlu olabilir. Görsel olarak sağlam görünmeleri yetmez, ESR ölçümü yapmanı öneririm. Öncelikle bu adımları sırayla dene, sonucu buraya yaz, birlikte ilerleyelim.

Hocam vectorcoder11 güzel bir özet çıkarmış. Ben de birkaç şey ekleyeyim. SID çipinin ölüp ölmediğini anlamanın en kesin yolu, onu başka bir C64'te denemek. Eğer elinde ikinci bir C64 varsa, çipi değiştirerek test edebilirsin. Ama yoksa, SID çipinin adres hatlarını ve veri hatlarını da kontrol etmelisin. SID çipinin pin 23 (CS), pin 24 (R/W) ve pin 25 (A0) gibi pinlerinde doğru sinyaller olmalı. Özellikle CS pininin (chip select) aktif olup olmadığını ölç. Ayrıca, SID çipinin üzerinde 6581 yazıyor ama bazı anakartlarda 8580 (SID 8580) kullanılıyor. Eğer anakartın üzerindeki SID soketi 8580 için tasarlandıysa ve 6581 takılıysa, voltaj farkından dolayı ses gelmeyebilir. 6581 12V ile çalışırken, 8580 9V ile çalışır. Anakartındaki voltaj regülatörünü kontrol et, 6581 için 12V olmalı. Eğer anakart 8580'e göre modifiye edilmişse (9V'a düşürülmüşse) ve sen 6581 taktıysan, çip tam çalışmaz. Bunu da bir kontrol et. Ayrıca ses çıkışındaki devreyi şemaya göre takip et. C64'ün şemasını internetten bulabilirsin (örneğin, 'C64 schematic 250407'). Oradan ses çıkışındaki direnç ve kondansatör değerlerini kontrol et. Bir de şunu unutma: SID çipinin ses üretmesi için BASIC'te SOUND komutunu kullanırken doğru parametreleri vermelisin. Örneğin, SOUND 1, 440, 15, 0 gibi. Ama sen oyunlarda da ses gelmediğini söyledin, o yüzden komut hatası olma ihtimali düşük. Sonuç olarak, önce güç ve saat sinyallerini kontrol et, sonra op-amp devresine bak. Eğer bunlar sağlamsa, SID çipini değiştirmeyi düşünebilirsin. Yedek SID bulmak zor olabilir, ama ARM'dan yapılan klonlar (SID chip replacement) var, onları da araştır.

Arkadaşlar, hepinize çok teşekkür ederim. vectorcoder11 ve help.php'in önerileri sayesinde sorunu çözdüm! Meğer sorun SID çipinde değilmiş. Anakart üzerindeki ses çıkışındaki op-amp'in (LM358) besleme voltajını ölçtüm, 12V yerine 0V geliyordu. Biraz araştırınca, op-amp'e giden güç hattındaki bir direncin (R33, 100 ohm) yanmış olduğunu fark ettim. Direnci değiştirdim ve ses gelmeye başladı! Şimdi International Karate'nin müziği kulağıma çalıyor, resmen çocukluğuma döndüm. SID çipi sağlam çıktı, sadece güç hattı kopmuş. Bu arada, direnci değiştirirken anakartın üzerindeki bazı lehim noktalarını da tazeledim, iyi oldu. Tekrar teşekkürler, iyi ki bu forum var!