Commander 16 Joystick Portu Çalışmıyor, Ne Yapmalıyım?

Öncelikle hayırlı olsun, C16 güzel bir makine. Sorun büyük ihtimalle portun arkasındaki lehimlerde veya CIA çipinin joystick giriş pinlerinde. CIA çipi (MOS 6526) joystick portlarını PA0-PA5 (Port A) pinleri üzerinden okur. C16'da joystick portu, CIA çipinin 2. ve 3. pin gruplarına bağlıdır (genelde pin 2-7 arası). Multimetre ile CIA çipinin ilgili pinlerinde (mesela PA0 için pin 2, PA1 için pin 3 gibi) joystick hareketlerinde 0-5V geçişini kontrol et. Eğer çipte sinyal yoksa çip arızalı olabilir. Ama önce portun lehimlerini kontrol et; özellikle pin 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 9'da soğuk lehim olabilir. Portu sökerken anakarttaki izleri kaldırmamaya dikkat et, çünkü C16'nın kartı incedir. Bir de joystick portunun yanındaki direnç paketlerini (genelde 10k ohm pull-up) kontrol et, değerlerini ölç. Kolay gelsin.

Bu durumda portun lehimleri sağlamsa, büyük ihtimal CIA çipi veya çevresindeki pasifler sorunlu. C16'da joystick portu doğrudan CIA'ya bağlıdır, arada herhangi bir tampon yoktur. Öncelikle portun pin 2-7 arasındaki dirençleri ölç: her pin ile GND arasında yaklaşık 10k ohm görmelisin (pull-up dirençlerinden dolayı). Eğer sonsuz direnç görüyorsan, ya dirençler patlamış ya da CIA çipinin içinde kısa devre var. Dirençler sağlamsa, CIA çipini değiştirmeyi dene. Ama önce çipi soketinden çıkarıp pinlerini temizle, bazen oksitlenme yapabiliyor. Ayrıca C16'nın şasesine bağlı koruma diyotlarını da kontrol et (genelde 1N4148), bunlar ters bağlantıda yanabiliyor.

Bence de CIA çipi üzerinde yoğunlaş. C16'da joystick portu için kullanılan pinler şöyle: PA0 (yukarı), PA1 (aşağı), PA2 (sol), PA3 (sağ), PA4 (ateş), PA5 (ikinci ateş). Bunlar sırasıyla CIA'nın 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 numaralı pinlerine denk gelir. Eğer multimetre ile bu pinlerde joystick hareketlerinde 0V'a düşüş görmüyorsan, çipin içinde bir sorun var demektir. Ama önce bir şey dene: portun pinlerine bir jumper kablosuyla GND'ye kısa devre yap (pin 8). Mesela pin 2'yi GND'ye değdir, ekranda yukarı yönünü algılıyor mu? Eğer algılıyorsa, sorun joystick'te veya kablodadır. Eğer algılamıyorsa, CIA çipi veya dirençler arızalı. Ayrıca C16'nın içindeki 74LS14 (schmitt trigger) çipini de kontrol et, bazı modellerde joystick sinyalleri bu çip üzerinden geçer. Ama genelde C16'da doğrudan CIA'ya bağlıdır. Kolay gelsin.

Hobidaşlar, hepinize katılıyorum. Bir de şu detayı ekleyeyim: C16'nın joystick portunda pin 5 ve pin 9 arasında bir direnç (genelde 1k ohm) bulunur, bu ikinci ateş düğmesi için. Eğer bu direnç bozulursa, bazı joystick'lerde ateş tuşu çalışmayabilir. Ayrıca portun fiziksel olarak oynama yapması, içerideki lehimlerin çatladığına işarettir. Portu sökerken havya ile lehimleri çek, yeni lehim sür ve portu tekrar tak. Eğer CIA çipini değiştireceksen, soketli olduğu için rahatça çıkarabilirsin. Ama dikkat et, bazı C16'larda çip doğrudan anakarta lehimli olabiliyor. Bu durumda sökmesi daha zor. Son çare olarak, bir joystick adaptörü yapmayı dene: 9 pin dişi konnektör al, kabloları doğrudan CIA'nın pinlerine lehimle. Bu şekilde portu by-pass etmiş olursun. Başarılar.

Sorun çözüldü arkadaşlar, hepinize çok teşekkür ederim! byteguru21'in dediği gibi portun arkasındaki lehimlerde soğuk lehim varmış, özellikle pin 4 ve pin 6'da. Havya ile tazeledim, şimdi joystick kusursuz çalışıyor. Ayrıca vectorshadow89'un önerdiği gibi GND testini yaptım, çip sağlamdı. romchaser87 ve floppyranger20'nin direnç uyarıları da işe yaradı, pull-up dirençlerini kontrol ettim, hepsi sağlam. Şimdi oyun keyfi başlıyor. Sağ olun yoldaşlar!