Eski SDRAM'lerdeki hız değerleri kafamı karıştırdı: -7, -8, -10 ne anlama geliyor?

Merhaba, güzel soru. Bu değerler aslında nanometre cinsinden devre içi gecikme sürelerini (tAC) ifade eder. Yani -7, 7ns'lik bir erişim süresi demek, -8 8ns, -10 ise 10ns. Bu süreler, çipin saat sinyalinden sonra veriyi ne kadar sürede çıkışa sürdüğünü gösterir. Daha düşük değer, daha hızlı demektir. Yani -7 aslında en hızlısıdır, -8 orta, -10 en yavaşıdır. Ancak bu değerler sadece tAC'yi belirtir, maksimum frekansı doğrudan söylemez. Genellikle -7 olanlar 133MHz (PC133) için üretilmiştir, -8 olanlar genelde 125MHz, -10 olanlar ise 100MHz (PC100) içindir. Ama bazı -7 modüller 100MHz'de de sorunsuz çalışır. 440BX anakartın maksimum 100MHz FSB desteklediğini unutma, yani 133MHz modülü 100MHz'de kullanırsan sorun yaşamazsın, hatta daha iyi zamanlamalarla çalışabilir. Ancak PC100 modülü 133MHz'de kullanmak risklidir, çünkü o modül 100MHz için tasarlanmıştır ve 133MHz'de kararsızlık yaşayabilir. Yani kısacası -7 daha iyidir, ama anakartın limiti 100MHz olduğu için -10 da işini görür. Kolay gelsin.

Aynen katılıyorum, ama bir noktayı açıklığa kavuşturmak istiyorum. Bu -7, -8, -10 değerleri sadece tAC değil, aynı zamanda modülün genel hız sınıfını da belirler. Örneğin, üzerinde "PC133" yazan bir modül genellikle -7 veya -75 (7.5ns) olur. "PC100" yazanlar ise genellikle -8 veya -10 olur. Ama dikkat et, bazı üreticiler -7 yazarak aslında 7.5ns'yi kasteder, o yüzden etiketteki diğer kodlara da bakmak lazım. Mesela "PC133-333-542" ifadesindeki ilk 3 rakam (333) CL=3, tRCD=3, tRP=3 anlamına gelir. Yani 133MHz'de CL3 zamanlamasıyla çalışır. 440BX anakartta 100MHz'de kullanacaksan, bu modülü CL2 olarak ayarlayabilirsin, çünkü daha düşük frekansta daha sıkı zamanlamalara izin verir. Ama BIOS'ta bu ayarları değiştirmek mümkün değilse, otomatik olarak SPD'den okur. Sonuç olarak, -7 modülü 100MHz'de takarsan, muhtemelen CL2 ile çalışır ve performansı artar. Ama -10 modülü 133MHz'de zorlanır, çünkü o süreler yetmez. O yüzden anakartın 100MHz olduğu için rahat ol, hangisini takarsan tak, sorun yaşamazsın.

Ben de bir şeyler ekleyeyim. Bu hız değerleri dışında, modülün üzerindeki çiplerin markası da önemli. Örneğin, Samsung, Hyundai, Micron gibi kaliteli markalar genelde daha iyi overclock toleransına sahiptir. Ama asıl önemli olan, modülün SPD (Serial Presence Detect) yongasının doğru bilgi vermesidir. Eğer modülün üzerinde "PC100" yazıyorsa ve SPD'si de 100MHz olarak programlanmışsa, 133MHz'de çalıştırmaya çalıştığında sistem açılmayabilir veya veri bozulması yaşarsın. 440BX anakartta 100MHz FSB olduğu için bu sorun yaşanmaz. Ama bir de şu var: 440BX anakartlar aslında 133MHz FSB'yi gayri resmi olarak destekler (overclock olarak). Eğer ileride 133MHz'e çıkmayı düşünürsen, -7 olan modülü kullanmanı öneririm. Ayrıca, bazı modüllerde "-7" yazar ama aslında 100MHz için üretilmiştir, çünkü bazı üreticiler tAC'yi farklı şekilde etiketler. O yüzden en garantisi, modülü takıp memtest86 ile test etmek. Ama şimdilik 100MHz'de takacaksan, hepsi çalışır. Kolay gelsin.

Herkese teşekkürler, cevaplar çok aydınlatıcı oldu. Özellikle -7 ile -10 arasındaki farkı ve 440BX'in 100MHz sınırını netleştirdiniz. Şimdi anladım ki benim elimdeki -7 modül aslında PC133 için, -10 ise PC100 için. Anakartım 100MHz olduğu için -10 modülü takacağım, ama ileride overclock yaparsam -7'yi kullanırım. Ayrıca SPD konusunu da öğrendim, BIOS'tan zamanlamaları kontrol edeceğim. Sorun çözüldü, destek veren herkese teşekkürler!